Anna Fonds
Van zagen en breken naar academische orthopedie
”Orthopeden staan bekend als zagers, brekers en kloppers. Wanneer we de grenzen van ons specialisme overschrijden én de grenzen van chirurgie en basale research, dan geloof ik dat we bestaansrecht hebben.”
In openheid samen grenzen overgaan: van ok naar lab, over specialismen heen
Dr. Cumhur Öner, winnaar van de Anna Prijs 2005, vervolgt: "Ik zie het als mijn taak om deze overgangsfase in goede banen te leiden." Hij kreeg de Anna Prijs met name voor het veelbelovende programma op het gebied van de wervelkolomchirurgie dat dankzij zijn inzet van de grond kwam.

Grenzen aan de wervelkolom
In de wervelkolom komt het steun- en bewegingsapparaat samen met het centrale zenuwstelsel. Deze twee belangrijke stelsels zijn daar in elkaar vervlochten en dat maakt chirurgie van de wervelkolom complexer dan de rest van de orthopedische chirurgie. Sleutelen aan de wervelkolom overschrijdt dan ook grenzen. Van oudsher zagen en breken orthopedisch chirurgen aan de wervelkolom, maar de behandeling kan niet zonder het werk van neurochirurgen, traumatologen, radiologen en neurologen.

In openheid samen grenzen overgaan is het devies waarmee dr. Öner in 1993 aan de slag ging in het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC). Öner’s passie ligt in én buiten zijn eigen specialisme orthopedische chirurgie: “Ik vind het leuk op de grenzen van chirurgische specialiteiten te werken en op de grens van operatiekamer en laboratorium.”

Spanning en angst wegnemen
Bij de start van zijn werkzaamheden in het UMC merkte Öner dat er tussen de disciplines spanning heerste. “Dat is logisch wanneer op een grensvlak wordt gewerkt.” Zijn belangrijkste organisatorische verdienste vindt hij dat het gelukt is om als orthopedische chirurgen samen te werken met traumatologen, neurochirurgen, revalidatieartsen en radiologen. Over de weg waarlangs dat succes bereikt is, zegt hij: “Mensen zijn vaak bang voor anderen. Maar wanneer je in openheid dingen samen doet, dan zie je collega’s uit andere disciplines niet als andere chirurgen, maar als collega-chirurgen. In 1995 heb ik een probleemgeöriënteerde werkgroep opgericht op het gebied van traumatische wervelfracturen. Door samen te werken aan een probleem heeft men ingezien dat je samen meer kunt.” Dit samenwerkingsverband is inmiddels in het UMC bekend als ‘Spine Unit’.

Research op zelfde voet
Dr. Öner krijgt de Anna Prijs niet alleen voor organisatorische verdiensten, maar ook maar ook voor zijn eigen research en die van zijn medewerkers. Öner: “Ook in de research streef ik openheid na. Medewerkers laat ik meedenken en -publiceren, en dat geeft vertrouwen.” In 1999 promoveerde hijzelf op de diagnostische en prognostische parameters van wervelkolomfracturen. Een nieuw tijdperk was op komst met MRI-beelden, die anders dan röntgen- en CT-beelden wel ‘zachte’ weefsels als banden en tussenwervelschijven kan tonen en niet alleen bot. Öner: “Met het ontwikkelen van diagnostische criteria voor MRI-beelden was ik wereldwijd een pionier. Mijn streven was om een meer rationele, meer evidence-based benadering van de diagnostiek te bewerkstelligen. Een ontdekking binnen mijn onderzoek was dat ligamenten belangrijker zijn voor de stabiliteit dan we dachten. Behalve aan de diagnostiek hebben we ook gewerkt aan het ontwikkelen van minder invasieve behandelingen. Hierop is vorig jaar Dr. Verlaan gepromoveerd.”

Geriater en radioloog
Öner vertelt trots over een ander gerealiseerd samenwerkingsverband. Geriaters en radiologen verrichten sinds een jaar samen een behandeling waarop voorheen de orthopedisch chirurg het alleenrecht had. “De geriater laat bij verdenking op een osteoporotische wervelinzakking een scan maken. Daarna brengt de radioloog het probleem in kaart. De radiologen spuiten - in ongecompliceerde gevallen - zelf cement in de wervels. Dit bestrijdt de botpijn goed. Pas wanneer geen lokale verdoving mogelijk is of neurologische complicaties optreden, behandelt de orthopedisch chirurg.”

Biomaterialen in opkomst
Öner droeg bij aan de integratie van basale research in het UMC met de orthopedische chirurgie, en hij verwacht veel van de gezamenlijke aanpak. “Als meer basale mechanismen in het lichaam worden blootgelegd, dan kunnen nieuwe technieken worden ontwikkeld die deze mechanismen manipuleren. Ik verwacht dat hierdoor minder schade aan het lichaam wordt aangericht dan door de conventionele technieken.”

Curriculum vitae Cumhur Öner

1974 - 1980 Geneeskundestudie in Ankara 1980 - 1983 gevangenschap na militaire staatsgreep in Turkije 1984 naar Nederland als politiek vluchteling 1985 - 1987 werkzaam als arts in Nederland 1987 - 1993 opleiding tot orthopaedisch chirurg 1993 - heden staflid orthopaedie UMC Utrecht 1999 promotie (cum laude) Universiteit Utrecht: ‘Thoracolumbar spine fractures: diagnostic and prognostic parameters’



Het Anna Fonds steunt orthopedische research